مقدمه

 آدمی از دیر باز با بهره‏گیری از سرمای طبیعی برای نگهداری مواد خوراکی آشنا بوده و از آن بهره می‏گرفته است .  با افزایش تجربه و دانش آدمیان و گسترش بهره‏گیری از دانش‏ها و فنون کم کم بهره‏گیری از سرمای مصنوعی جای خود را در صنعت نگهداری مواد خوراکی باز کرد و روز به روز بر گستره این بهره‏گیری افزوده گشت تا جایی که امروزه افزون بر یخچال‏های خانگی و سردخانه‏های کوچک و بزرگ شمار بسیاری از وسائل ترابری مانند کامیون‏ها , واگن‏های راه آهن , کشتی‏ها و هواپیماها برای جابجایی مواد خوراکی دارای تجهیزات سرمازائی هستند که می‏توانند دمای فرآورده‏ها را به ده‏ها درجه زیر صفر کاهش داده یا فرآورده‏های منجمد را در چنین دمایی طی هزاران فرسنگ ترابری از مراکز تولید به مراکز مصرف نگهدارند .

 از آنجا که همیشه و در هر زمینه بهره‏گیری بهینه از نیروی انسانی , تجهیزات و سرمایه‏گذاری‏ها مستلزم رعایت موارد علمی و تجربی روز می‏باشد برای راهنمایی کسانی که آهنگ ساختن سردخانه‏های تازه را داشته و یا آنهائی که مایل به بهره برداری بهینه از سردخانه‏های موجود خود با انجام تغییراتی بر پایه دانش‏های روز هستند به تدوین این آئین کار پرداخته شده است .

 

آئین کار ساختمان , تجهیزات و ایمنی سردخانه مواد خوراکی

  ۱٫ـ هدف

 هدف از تدوین این آیین کار تعیین ضوابط کلی مربوط به ساختمان , تجهیزات و ایمنی سردخانه‏های ثابت می‏باشد .

  ۲٫ـ دامنه کاربرد

 این آیین کار در مورد سردخانه‏های ثابتی که به منظور نگهداری مواد خوراکی با بهره‏گیری از سرمای مصنوعی ساخته می‏شود و حجم مفید آن بیش از ۴۰۰۰ متر مکعب می‏باشد کاربرد دارد۱

  ۳٫تعاریف و اصطلاحات

 در این آیین کار واژه‏ها و اصطلاحات با تعاریف زیر به کار برده می‏شود :

 ۳ ـ ۱ ـ سردخانه ثابت ـ سردخانه ثابت مجموعه‏ای است از ساختمان و تجهیزاتی که بتواند شرایط ویژه نگهداری مواد خوراکی و فاسد شدنی را عمدتأ از نظر دما و دمه نسبی و در صورت لزوم سایر شرایط مورد نیاز تأمین کند .  سردخانه ثابت بر پایه محل ساختمان و نوع بهره برداری از آن ممکن است به نام‏های زیر خوانده شود :

 ۳ ـ ۱ ـ ۱ ـ سردخانه ذخیره‏ای ـ این سردخانه نزدیک به مراکز مصرف و یا تولید ساخته می‏شود .  تنوع کالا در آن معمولا زیاد نیست و کالای مورد نگهداری را می‏توان نزدیک به حداکثر ماندگاری ( عمر نگهداری ) توصیه شده در استانداردها و آیین کارهای مربوطه در آن نگهداری نمود .  دفعات ورود و خروج کالا در این نوع سردخانه کم می‏باشد .

 ۳ ـ ۱ ـ ۲ ـ سردخانه توزیعی ـ این سردخانه در مراکز مصرف و یا نزدیک به آن قرار دارد تنوع کالا و دفعات ورود و خروج کالا در آن زیاد است .

 ۳ ـ ۱ ـ ۳ ـ سردخانه مبادی ورودی ـ این سردخانه در نقاط گمرکی و مبادی ورودی کشور ساخته می‏شود مدت نگهداری کالا در آن کوتاه است و ورود و خروج کالا در آن معمولا در بسته‏های بزرگ صورت می‏گیرد .

 ۳ ـ ۱ ـ ۴ ـ سردخانه تولیدی ـ این سردخانه در نقاط تولید یا تبدیل محصولات کشاورزی و مواد خوراکی و تولید فرآورده‏های جنبی آن‏ها طراحی و ساخته می‏شود .

 ۳ ـ ۲ ـ حجم مفید نگهداری ـ به آیین کار شماره ۳۵۸۹ ایران ( محاسبه ظرفیت وزنی سالن‏های نگهداری سردخانه مواد خوراکی ) مراجعه شود .

 ۳ ـ ۳ ـ دما و دمه نسبی ـ به آیین کار شماره ۲۱۹۹ ( شرایط فیزیکی نگهداری میوه و سبزیجات در سردخانه و روش اندازه‏گیری آن‏ها ) و آیین کار شماره ۳۰۳۸ ایران ( اندازه‏گیری دمای مواد خوراکی منجمد ) مراجعه شود .

 ۳ ـ ۴ ـ طرح ساختمان سردخانه ـ عبارت است از نقشه بناهای مورد نظر با توجه به کلیه ارتباطات لازم بین بناهای مختلف , ابعاد , موقعیت زمین , نوع و ویژگی‏های مصالح مورد استفاده .

 ۳ ـ ۵ ـ روش چیدن ـ به آیین کار شماره ۳۳۹۹ ایران ( روش چیدن کالا در سردخانه مواد خوراکی ) مراجعه شود .

 ۳ ـ ۶ ـ فاصله نگهدار ـ عبارت است از نوعی اجرای ساختمانی به منظور تأمین فاصله بین دیوارها و بار چیده شده برای گردش مناسب هوا و پیشگیری از آسیب‏های احتمالی وسایل بارچینی به دیوارهای عایق کاری شده سالن نگهداری در صورتی که پیشگیری از آسیب ریزش بار به دیوارها نیز مورد نظر باشد می‏تواند در اجرای ساختمانی ملحوظ گردد .

 ۳ ـ ۷ ـ باکس پالت ـ به آیین کار شماره ۳۶۰۳ ایران ( ویژگی‏های عمومی باکس پالت ) مراجعه شود .

 ۳ ـ ۸ ـ لیفت تراک ۲ ـ این دستگاه یکی از تجهیزات موتوری مربوط به تخلیه و بارگیری است و در صورتی که در ساختمان اصلی سردخانه مورد بهره جویی قرار گیرد نیروی محرکه آن باید از نوع الکتریکی باشد .

 ۳ ـ ۹ ـ آمادگاه ـ عبارت است از فضای مناسب و خنکی که دمای آن با استفاده از تجهیزات مناسب در حد آسایش انسان (۲۱ ـ ۱۵) درجه سلسیوس تنظیم یافته و در آن اعمال مربوط به جور کردن , درجه بندی , بسته بندی , و سایر فرآیندهای لازم متناسب با نوع مواد خوراکی صورت می‏گیرد .

 ۳ ـ ۱۰ ـ پیش سردکن ـ عبارت است از سالنی که دمای کالا در آن با استفاده از تجهیزات سرمازای مناسب در مدت زمان لازم تا مرز شروع انجماد کاهش می‏یابد .

 ۳ ـ ۱۱ ـ تونل انجماد ـ عبارت است از سالنی که قدرت سرمازایی تجهیزات آن به اندازه‏ای باشد که بتواند کاهش دمای کالا و عبور آن از مرحله حداکثر کریستالیزاسیون ۳ را با سرعت مورد نظر انجام دهد

 ۳ ـ ۱۲ ـ گربه رو ـ عبارت است از کانال‏ها یا لوله‏های تهویه که برای پیشگیری از یخ زدگی و تورم خاک به ویژه در زیر کف سالن‏های نگهداری زیر صفر ایجاد و یا کار گذاشته می‏شود .

 ۳ ـ ۱۳ ـ بلوکاژ۵ ـ سنگ چینی با استفاده از قلوه سنگ در زمین زیر کف سردخانه است تا از یخ زدگی و تورم خاک جلوگیری شود .

 ۳ ـ ۱۴ ـ ایستایی ـ عبارت است از بررسی و محاسبه اجزای متشکله بناهای سردخانه از نظر مقاومت مصالح و سازه .

 ۳ ـ ۱۵ ـ عایق رطوبتی ـ پوششی است از جنس نفوذناپذیر در برابر آب مانند مواد قیراندود شده و غیره که به منظور جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت به عایق حرارتی و بنا بکار می‏رود .

 ۳ ـ ۱۶ ـ عایق حرارتی ـ جنسی که هدایت حرارتی آن کم باشد و برای کم کردن تبادل حرارت بین محیط خارج و داخل سردخانه از آن بهره‏گیری شود .

 ۳ ـ ۱۷ ـ بتن تراز ( مگر۶ ـ عبارت است از لایه نازک بتنی که برای بدست آوردن سطح تمام شده صاف و تراز ریخته می‏شود معمولا ضخامت این بتن ۱۰ ـ ۵ سانتی‏متر و سیمان مصرفی در آن به مقدار ۲۰۰ ـ ۱۵۰ کیلوگرم در متر مکعب بتن می‏باشد .

 ۳ ـ ۱۸ ـ موتور خانه ـ عبارت است از فضایی که در بنای اصلی سردخانه احداث می‏گردد تا بخش عمده‏ای از تجهیزات سرمازایی در آن نصب گردد .

 ۳ ـ ۱۹ ـ اتاق کنترل ـ عبارت است از بخشی از موتورخانه که تابلوهای کنترل سیستم سرمازا در آن نصب می‏گردد .

 ۳ ـ ۲۰ ـ نیروگاه ۷ ـ عبارت است از محلی که مولد برق اضطراری برای تولید برق مورد نیاز در موارد قطع برق شبکه در آن نصب می‏گردد .

 ۳ ـ ۲۱ ـ اتاق ترانسفورماتور ـ عبارت است از ساختمانی که ترانسفورماتورهای کاهش ولتاژ شبکه برق در آن نصب می‏شود .

 ۳ ـ ۲۲ ـ اتاق شارژ باطری ـ عبارت است از ایستگاه شارژ باطری‏های لیفت‏تراک .

 ۳ ـ ۲۳ ـ بارانداز ( سکوی تخلیه و بارگیری ) ـ عبارت است از محلی که در جلوی راهروی ارتباطی و یا آمادگاه که امکان سریع تخلیه و بارگیری کالا را از کامیون‏های حامل بار فراهم می‏کند .

 ۳ ـ ۲۴ ـ دستگاه متعادل کننده فشار هوا ـ عبارت است از وسیله‏ای که برای ایجاد تعادل فشار هوای داخل و خارج سالن نگهداری مورد استفاده قرار می‏گیرد .

 ۳ ـ ۲۵ ـ شاره سرمازا۸ ـ عبارت است از ماده‏ای که برای جذب گرما و تولید سرما در سیستم سرمازایی مورد استفاده قرار می‏گیرد .

 ۳ ـ ۲۶ ـ کمپرسور ۹ ـ عبارت است از دستگاهی که موجب تراکم شاره سرمازا و افزایش فشار آن می‏گردد .

 ۳ ـ ۲۷ ـ کندانسور۱۰ ـ عبارت است از دستگاهی که برای تقطیر شاره سرمازای خروجی از کمپرسور مورد استفاده قرار می‏گیرد .

 ۳ ـ ۲۸ ـ تبخیر کننده ۱۱ ـ عبارت است از دستگاهی که در آن شاره سرمازا با جذب گرمای محیط تبخیر می‏شود .

 ۳ ـ ۲۹ ـ مخزن شاره سرمازا۱۲ ـ عبارت است از مخزن تحت فشاری که در آن شاره سرمازا ذخیره می‏گردد .

 ۳ ـ ۳۰ ـ مخزن جداکننده ۱۳ ـ عبارت است از مخزن تحت فشاری که برای جداسازی گاز از مایع شاره سرمازای برگشتی از تبخیر کننده بکار می‏رود .

 ۳ ـ ۳۱ ـ کنترل‏ها ۱۴ ـ عبارت است از تجهیزاتی که برای راهبری خودکار در نقاط مختلف سیستم سرمازایی مورد استفاده قرار می‏گیرد .

 ۳ ـ ۳۲ ـ تجهیزات و مواد یدکی ـ عبارت است از لوازمی که در صورت از کار افتادن اجزایی از سیستم جایگزین آن‏ها می‏شود .

 ۳ ـ ۳۳ ـ سیستم مرکزی ـ عبارت است از یک واحد تولید سرما همراه با تجهیزات مربوطه که سرمای مورد نیاز کلیه سالن‏های نگهداری و هر فضای دیگری را تأمین می‏کند .

 ۳ ـ ۳۴ ـ سیستم تک واحدی ـ عبارت است از واحدهای تولید سرما که به طور جداگانه سرمای هر یک از سالن‏های نگهداری و یا هر فضای دیگر را تأمین می‏کند .

 ۴٫ محل سردخانه

 در انتخاب محل سردخانه نکات زیر باید مورد توجه قرار گیرد :

 ۴ ـ ۱ ـ دسترسی به جاده یا راه ارتباطی .

 ۴ ـ ۲ ـ دسترسی به آب ( اعم از آب لوله کشی , رودخانه , چاه و یا غیر آن .)

 ۴ ـ ۳ ـ دسترسی به برق ( اعم از شبکه برق سراسری یا نیروگاه اختصاصی .)

 ۴ ـ ۴ ـ دسترسی به تلفن ( اعم از با سیم یا بی سیم و یا سایر وسایل مخابراتی .)

 ۴ ـ ۵ ـ دوری از تجمع مراکز زباله و جانوران مزاحم ( به ویژه جوندگان و حشرات موذی .)

 ۴ ـ ۶ ـ داشتن فاصله کافی از مراکز و واحدهایی که به نحوی موجب آلودگی هوا و محیط می‏شوند طبق ضوابط مراجع صلاحیت‏دار مربوطه .

 ۴ ـ ۷ ـ فاصله کافی از مسیل طبق ضوابط مراجع صلاحیت‏دار مربوطه .

 ۴ ـ ۸ ـ فاصله کافی از خط گسل شناخته شده زلزله طبق ضوابط مراجع صلاحیت‏دار مربوطه ( در هر صورت ضوابط ایمنی در برابر زلزله باید در ساختمان آن رعایت شود ).

  ۵٫ طرح ساختمان سردخانه

 پس از انتخاب محل سردخانه با توجه به مندرجات بند ۴ مهندس طراح باید ساختمان اصلی , سایر بناها و محوطه را با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و بر اساس حجم مفید مورد نظر و رعایت موارد زیر طوری طراحی کند که ضمن استفاده بهینه از زمین نیازهای سردخانه به بهترین وجه ممکن تأمین گردد .

 ۵ ـ ۱ ـ محاسبه مساحت زمین مورد نیاز برای بنای اصلی سردخانه با توجه به موارد استفاده و حجم مفید سردخانه و تعیین محل بنای اصلی , به علاوه باید زمین کافی برای موارد زیر نیز مد نظر قرار گیرد :

 ۵ ـ ۱ ـ ۱ ـ بارگیری , تخلیه و مانور وسایط نقلیه

 ۵ ـ ۱ ـ ۲ ـ پارکینگ

 ۵ ـ ۱ ـ ۳ ـ محل باسکول

 ۵ ـ ۱ ـ ۴ ـ ساختمان جنبی از قبیل نگهبانی , سرویس‏ها و دفاتر

 ۵ ـ ۱ ـ ۵ ـ محوطه فضای سبز

 ۵ ـ ۶ ـ ۱ ـ محل مسکونی برای کارکنان سردخانه در صورت امکان و مهمانسرا

 ۵ ـ ۲ ـ نقشه بنا و محوطه سازی باید به گونه‏ای باشد که تسهیلات و نکات زیر در آن رعایت شده باشد :

 ۵ ـ ۲ ـ ۱ ـ ورود و خروج وسایط نقلیه باری به محوطه سردخانه , توزین کالا , تخلیه و بارگیری به راحتی انجام گیرد .

 ۵ ـ ۲ ـ ۲ ـ ساختمان‏های اداری , غذاخوری و سرویس‏ها ( دستشویی , دوش حمام , آشپزخانه و توالت ) دارای موقعیت و زیربنای مناسب باشد .

 ۵ ـ ۲ ـ ۳ ـ ورود و خروج مراجعان و پارکینگ اتومبیل‏های آنان در محل مناسب به آسانی انجام گیرد .

 ۵ ـ ۲ ـ ۴ ـ محل پارکینگ برای دو دستگاه ماشین آتش نشانی به گونه‏ای که در موارد عادی از این محل استفاده نگردد در نظر گرفته شود .

 ۵ ـ ۲ ـ ۵ ـ محل استراحت نگهبانان و رانندگان در جای مناسب در محوطه بوده و محل مسکونی کارکنان خارج از محیط کار سردخانه باشد .

 ۵ ـ ۲ ـ ۶ ـ محل مخصوص جمع آوری و دفع زباله و ضایعات به منظور جلوگیری از انتشار آلودگی و جانوران موذی و غیره به ساختمان سردخانه در دورترین نقطه محوطه سردخانه از بناهای اصلی در نظر گرفته شود .

 ۵ ـ ۲ ـ ۷ ـ اتاق نگهداری مواد سریع الاشتعال و قابل انفجار نظیر مواد گازی , رنگ روغن و تینر دور از ساختمان‏های اصلی و جنبی سردخانه و مجهز به سیستم تهویه مناسب پیش بینی گردد .

 ۵ ـ ۳ ـ در طرح و تیغه بندی ساختمان اصلی سردخانه موارد زیر باید رعایت شود :

 ۵ ـ ۳ ـ ۱ ـ نوع بهره‏گیری از سردخانه

 ۵ ـ ۳ ـ ۲ ـ پیش بینی اجزای ساختمان و تعیین ابعاد آن‏ها با توجه به :

 ـ نوع کالاهای نگهداری

 ـ شرایط نگهداری کالا از نظر دما , دمه نسبی , روش چیدن , سرعت گردش هوا با توجه به ماندگاری آن و شرایط اختصاصی مربوط به هر کالا .

 ۵ ـ ۴ ـ اجزای ساختمان اصلی سردخانه و مواردی که باید در آن رعایت شود به شرح زیر می‏باشد :

 ۵ ـ ۴ ـ ۱ سالن‏های نگهداری ـ تعداد سالن‏های نگهداری , ابعاد سالن‏ها , جای هر سالن نسبت به راهروی ارتباطی

 ۵ ـ ۴ ـ ۱ ـ ۱ ـ عایق کاری سالن‏های نگهداری باید بر اساس استانداردهای ملی مربوطه باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱ ـ ۲ ـ سالن‏های نگهداری کنترل اتمسفر باید به گونه‏ای طراحی , محاسبه و اجرا شوند که علاوه بر تحمل بار وارده بر آن قدرت تحمل فشار باری معادل ۵ سانتی متر ستون آب را به طور وسیع و یکنواخت داشته باشند و کاملا هوابندی شده باشند ( ضمنأ بند ۵ ـ ۵ را ببینید )

 ۵ ـ ۴ ـ ۱ ـ ۳ ـ اجرای فاصله نگهدار در سالن‏های نگهداری که از قفسه بندی ( باکس پالت ) برای چیدن کالا بهره‏گیری نمی‏گردد , ضروری است .

 ۵ ـ ۴ ـ ۲ ـ راهروهای ارتباطی

 ۵ ـ ۴ ـ ۲ ـ ۱ ـ در طرح ساختمان سردخانه جای سالن‏ها نسبت به هم باید طوری باشد که طول راهروهای ارتباطی به جهت رعایت حداقل فاصله در بارگیری و تخلیه طولانی نباشد در صورتی که طول راهرو بیش از ۵۴ متر باشد باید در انتهای راهرو , در خروجی و سکوی بارگیری و تخلیه پیش بینی گردد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۲ ـ ۲ ـ با در نظر گرفتن عرض لازم برای حرکت لیفت تراک‏ها پهنای ۶ ـ ۵ متر برای راهروها سفارش می‏گردد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۲ ـ ۳ ـ چون نیاز چندانی به ارتفاع زیاد راهرو نیست لذا بهتر است با ایجاد سقف کاذب از قسمت فوقانی راهرو به عنوان محلی برای عبور لوله‏ها و همچنین قرار دادن کابل‏ها و غیره استفاده کرد رعایت این امر در مورد سردخانه‏هایی که دارای سیستم سرمازای آمونیاکی می‏باشند ضروری است .

 ۵ ـ ۴ ـ ۳ ـ آمادگاه ـ ابعاد آمادگاه با توجه به نوع و حجم مفید سردخانه تعیین می‏گردد و جای آن بعد از بارانداز می‏باشد آمادگاه باید دارای تجهیزات مناسب برای کنترل دما باشد و موارد بهره‏گیری آن به شرح زیر است :

 ۵ ـ ۴ ـ ۳ ـ ۱ ـ نگهداری موقت کالا , به گونه‏ای که بتوان مقادیر کم کالا را قبل از بارگیری یا فرآیند بعدی به مدت کوتاهی در آن نگهداری نمود .

 ۴ ـ ۵ ـ ۳ ـ ۲ ـ جور کردن , درجه بندی , بسته بندی و سایر فرآیندهای متناسب با نوع مواد خوراکی

 ۵ ـ ۴ ـ ۴ ـ پیش سردکن ـ برای سردخانه‏هایی که کالای گرم پذیرفته و منجمد می‏کنند پیش سردکن لازم است .  جای آن کنار تونل انجماد می‏باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۵ ـ تونل انجماد ـ کلیه سردخانه‏هایی که علاوه بر نگهداری کالاهای منجمد عمل انجماد را نیز انجام می‏دهند باید دارای یک یا چند تونل انجماد متناسب با نیاز سردخانه باشند .

 ۵ ـ ۴ ـ ۶ ـ موتورخانه ـ موارد زیر باید درباره موتورخانه مد نظر قرار گیرد :

 ۵ ـ ۴ ـ ۶ ـ ۱ ـ سطح زیر بنای کافی متناسب با حجم سردخانه و رعایت مسایل فنی .

 ۵ ـ ۴ ـ ۶ ـ ۲ ـ مقاومت کافی کف موتورخانه برای حمل و نقل در زمان نصب ماشین آلات و تحمل بیشترین فشار احتمالی

 ۵ – ۴ – ۶ – ۳ – ساختمان بدنه موتورخانه با مصالح ساختمانی مناسب ( آجر یا بلوک ) به طوری که آن را از قسمت‏های سرد جدا کند .

 ۵ ـ ۴ ـ ۶ ـ ۴ ـ ارتفاع سقف به اندازه‏ای که اجرای لوله کشی و دسترسی به شیرآلات به آسانی صورت گیرد و ضمنأ دارای فضای کافی جهت تهویه باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۶ ـ ۵ ـ در ورودی جداگانه و راه فرار ( بسته به بزرگی یا کوچکی حداقل دارای دو در یا بیشتر که کارکنان بتوانند در مواقع اضطراری خود را نجات دهند .

 ۵ ـ ۴ ـ ۶ ـ ۶ ـ تجهیزات مناسب تهویه .

 ۵ ـ ۴ ـ ۷ ـ انبار قطعات و مواد یدکی ـ  با گنجایش کافی متناسب با قطعات و موادی که در آن نگهداری می‏شود .

 ۵ ـ ۴ ـ ۸ ـ اتاق کنترل ـ در کنار موتورخانه که دارای پنجره و در مشترک با موتورخانه باشد به طوری که بتوان به آسانی بر دستگاههای موتورخانه نظارت نمود .

 ۵ ـ ۴ ـ ۹ ـ نیروگاه ـ با ابعاد ساختمانی و توان تولید متناسب با نیاز برقی و تجهیزات .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۰ ـ اتاق ترانسفورماتور ـ طبق ضوابط وزارت نیرو .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۱ ـ فضای شارژ باطری و تعمیرگاه ـ با در نظر گرفتن موارد زیر :

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۱ ـ ۱ ـ کف فضای شارژ باطری باید دارای شیب بندی مناسب و کف سازی مناسب باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۱ ـ ۲ ـ فضای شارژ باطری حتمأ از سایر قسمت‏ها مجزا باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۱ ـ ۳ ـ دارای تجهیزات مناسب تهویه به گونه‏ای که هوای آلوده را از قسمت بالای باطری‏ها تخلیه کند باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۲ ـ بارانداز ( سکوی تخلیه و بارگیری ) ـ با در نظر گرفتن موارد زیر :

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۲ ـ ۱ ـ ابعاد بارانداز با توجه به نوع سردخانه و میزان تخلیه و بارگیری آن تعیین گردد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۲ ـ ۲ ـ ارتفاع مناسب بارانداز معمولا بین ۱/۲۰ ـ ۱ متر بوده و در بعضی موارد متحرک می‏باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۲ ـ ۳ ـ لبه بارانداز باید مجهز به ضربه گیر باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۲ ـ ۴ ـ بارانداز حتی الامکان سرپوشیده باشد .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۳ ـ درهای اصلی سالن‏ها به راهروهای ارتباطی .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۴ ـ درهای اضطراری .

 ۵ ـ ۴ ـ ۱۵ ـ پله‏ها و نردبان‏های ثابت برای ورود و خروج افراد تعمیر کار به قسمت تجهیزات , لوله‏ها و محل‏های مربوطه .

 ۵ ـ ۵ ـ ایستایی

 ۵ ـ ۵ ـ ۱ ـ پی سردخانه

 ۵ ـ ۵ ـ ۱ ـ ۱ ـ زمین زیر پی سردخانه باید بر اساس آیین نامه ملی ساختمان بخش مربوط به مکانیک خاک جهت پی سازی ( از انتشارات وزارت مسکن و شهر سازی ) مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد .

 یادآوری ـ در صورتی که در منطقه گونه‏های علف‏های هرز که می‏تواند از جدار سیمان عبور کنند وجود داشته باشد باید قبل از کف سازی با سموم مناسب ( علف هرزه کش ) سمپاشی شود .

 ۵ ـ ۵ ـ ۱ ـ ۲ ـ در مطالعه زمین زیر پی به علت شرایط خاص سردخانه باید تورم خاک در اثر یخبندان در کف سالن‏های نگهداری زیر صفر مورد بررسی قرار گرفته شود و برای جلوگیری از آن تدابیر لازم به عمل آید .  راه حل‏های زیر پیشنهاد می‏گردد :

 ـ شمع کوبی و پی سازی روی شمع به ویژه در مناطق ساحلی .

 ـ زه کشی در زمین و تهویه زمین زیر سردخانه به طور طبیعی با استفاده از کانال و یا لوله در حالی که طول کانال و یا لوله در جهت تهویه کمتر از ۳۰ متر باشد .

 ـ تهویه مصنوعی با هوای گرم در طول بیش از ۳۰ متر .

 ـ استفاده از منبع حرارتی در زیر عایق کف سردخانه .

 یادآوری ۱ ـ محل عبور جریان هوا از دو طرف در سیستم تهویه طبیعی و مصنوعی باید با تور سیمی و یا صفحات مشبک فلزی به منظور جلوگیری از ورود جانوران پوشانده شود .

 یادآوری ۲ ـ در لوله‏های تهویه برای خروج آب تقطیر شده باید پیش بینی‏های لازم به عمل آید .

 ۵ ـ ۵ ـ ۱ ـ ۳ ـ توجه ویژه به جلوگیری از نشست در ساختمان سردخانه برای حفظ خواص عایق‏ها و جلوگیری از ترک خوردن آن‏ها و اتلاف انرژی و نیز محافظت از لوله کشی .

 ۵ ـ ۵ ـ ۱ ـ ۴ ـ رعایت مقررات و ضوابط مندرج در آئین نامه ملی ساختمان مبحث شماره ۷ ـ ( پی و پی سازی ) ـ ( نشریه وزارت مسکن و شهرسازی طرح , محاسبه و اجرای پی ریزی سردخانه .)

 ۵ ـ ۵ ـ ۲ ـ اسکلت ساختمان سردخانه می‏تواند فلزی , بتون آرمه , مختلط فلزی و بتونی , پیش ساخته ( سوله ) و مصالح بنایی باشد .

 یادآوری ۱ ـ نوع اسکلت با توجه به شرایط اقلیمی , حجم سردخانه مسائل فنی و اقتصادی انتخاب می‏گردد .

 یادآوری ۲ ـ اسکلت ساختمان باید بر اساس مقررات و ضوابط مندرج در استاندارد شماره ۵۱۹ ایران ( حداقل بار وارد بر ساختمان‏ها و ابنیه فنی ) و شماره ۲۸۰۰ ایران ( آئین نامه ساختمان‏ها در برابر زلزله ) طرح و محاسبه گردد .

 ۵ ـ ۵ ـ ۲ ـ ۱ ـ اسکلت فلزی ـ طرح , محاسبه و اجرای این نوع اسکلت باید با توجه به مقررات و ضوابط مندرج در آئین نامه ملی ساختمان مبحث شماره ۱۰ ( طرح و اجرای ساختمان‏های فولادی ) صورت گیرد .  علاوه بر آن رعایت نکات زیر در این نوع اسکلت‏ها ضروری است :

 ـ جلوگیری از خوردگی مصالح فلزی به علت شرایط خاص سردخانه .

 ـ اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری از ایجاد پل‏های حرارتی و تعریق .

 ۵ ـ ۵ ـ ۲ ـ ۲ ـ اسکلت بتون آرمه ـ طرح , محاسبه و اجرای این نوع اسکلت باید بر اساس مقررات و ضوابط مندرج در آئین نامه ملی ساختمان مبحث شماره ۹ ( طرح و اجرای ساختمان‏های بتون آرمه ) صورت گیرد .

 ۵ ـ ۵ ـ ۲ ـ ۳ ـ اسکلت مختلط فلزی و بتونی ـ با توجه به بندهای ۵ ـ ۵ ـ ۲ ـ ۱ و ۵ ـ ۵ ـ ۲ ـ ۲ شرایط آن مورد توجه باشد .

 ۵ ـ ۵ ـ ۲ ـ ۴ ـ اسکلت پیش ساخته ـ این نوع اسکلت از قطعات پیش ساخته فلزی , بتونی چوبی و یا سایر مصالح صنعتی ساخته می‏شود .

 ۵ ـ ۵ ـ ۲ ـ ۵ ـ اسکلت با مصالح بنایی ـ این نوع اسکلت با مصالحی نظیر آجر , سنگ , بلوک سیمانی و غیره ساخته می‏شود .

 ۵ ـ ۶ ـ اجزای ساختمان سردخانه

 ۵ ـ ۶ ـ ۱ ـ عایق رطوبتی

 برای جلوگیری از نفوذ دمه به داخل و آسیب وارده به اجزای ساختمانی و در نهایت جلوگیری از افزایش بار حرارتی سیستم سرمازا باید از عایق رطوبتی بهره‏گیری شود .

 ۵ ـ ۶ ـ ۱ ـ ۱ ـ ویژگی‏های لازم برای عایق رطوبتی به شرح زیر است :

 ـ مقاوم در برابر نفوذ دمه و آب

 ـ انعطاف و شکل پذیری .

 ـ داشتن استحکام در برابر فشار .

 ۵ ـ ۶ ـ ۱ ـ ۲ ـ جای نصب ـ عایق رطوبتی در طرفی که فشار جزئی بخار آب زیاد است یعنی در سطح خارجی عایق حرارتی در کف , دیوار و سقف می‏باشد ضروری است در مناطق سردسیر به ویژه در سردخانه‏های بالای صفر در طرف دیگر عایق حرارتی عایق رطوبتی دیگری نیز کار گذاشته شود .

 یادآوری ـ نصب عایق رطوبتی باید به گونه‏ای باشد که در آن درزی به وجود نیاید و آسیبی به آن نرسد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۱ ـ ۳ ـ عایق رطوبتی در کف و دیوارها به گونه‏ای باید اجرا شود که قسمتی از عایق مربوط به سقف روی عایق رطوبتی دیوار و قسمتی از عایق مربوط به دیوار روی عایق رطوبتی کف را بپوشاند .

 ۵ ـ ۶ ـ ۲ ـ عایق حرارتی ـ عایق حرارتی در محل مناسب ساختمان سردخانه برای کاهش تبادل حرارتی و نیز جلوگیری از افزایش بار حرارتی سیستم سرمازا نصب می‏گردد .

 یادآوری ـ در انتخاب ضخامت عایق حرارتی , جلوگیری از تقطیر آب در سطح عایق و رعایت جنبه اقتصادی مورد توجه است و ضخامت عایق باید به اندازه‏ای باشد که تبادل حرارت در سطوح مختلف ۱۱/۵ ـ ۹ وات بر متر مربع باشد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۲ ـ ۱ ـ ویژگی‏های لازم برای عایق حرارتی به شرح زیر است .

 ـ نداشتن مو

 ـ قابل تجزیه نبودن در شرایط سردخانه

 ـ نم گیر نبودن چون در اثر جذب آب مقاومت حرارتی عایق کم می‏شود .

 ـ داشتن جنس مناسب به گونه‏ای که میکرو ارگانیسم‏ها در آن رشد نکنند و جای لانه , رشد و عبور جانوران نشود .

 ـ به آسانی شعله‏ور نشده و آتش‏گیری را شدت ندهد .

 ـ در برابر بارهای وارده مقاوم باشد .

 ـ خاصیت عایق بودن را به مرور زمان از دست ندهد .

 یادآوری : عایق‏های حرارتی مورد استفاده در برابر نم و آتش‏گیری محافظت شوند .

 ۵ ـ ۶ ـ ۲ ـ ۲ ـ محل نصب عایق حرارتی – بند ۵ ـ ۶ ـ ۱ ـ ۲ را ببینید .

 ۵ ـ ۶ ـ ۲ ـ ۳ ـ اگر از دیواره عایق پیش ساخته ۱۵ بهره‏جویی نشود بهتر است روی عایق‏های حرارتی واقع در سطوح جانبی سردخانه با مصالحی نظیر اندود سیمانی , بلوک سیمانی , ورق‏های قلع اندود , ورق‏های آلومینیومی , ورق‏های فولادی زنگ نزن و غیره پوشانده شود .

 ۶ ـ ۵ ـ ۲ ـ ۴ ـ اگر عایق حرارتی یک پارچه نباشد باید عایق‏ها در دو لایه و یا بیشتر به صورتی که درزها روی هم قرار نگیرد نصب شود .

 ۵ ـ ۶ ـ ۳ ـ کف سردخانه ـ طرح , محاسبه و اجرای کف سازی سردخانه باید با شرایط خاص سردخانه مناسب باشد و کف ساخته شده و بارهای وارده بر زمین زیر آن باید با مقررات و ضوابط مندرج در استاندارد شماره ۵۱۹ ایران ( حداقل بار وارده بر ساختمان‏ها و ابنیه فنی ) مطابقت داشته باشد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۳ ـ ۱ ـ از نصب کف شوی در کف سالن‏های نگهداری اجتناب شود و در صورت ضرورت نصب , دهانه خروجی کف شوی باید درپوش داشته باشد و در لوله گذاری تدابیر لازم به منظور جلوگیری از یخ زدگی آن‏ها و نیز جلوگیری از ورود جانوران موذی به داخل سردخانه در نظر گرفته شود .

 ۵ ـ ۶ ـ ۳ ـ ۲ ـ سفارش می‏شود در کف ورودی سالن‏های نگهداری زیر صفر جلوی در المنت برقی گرمازا کار گذاشته شود تا از یخ زدگی کف جلوگیری گردد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۳ ـ ۳ ـ برش کف ـ اجزای برش کف سردخانه که در شکل ۱ و ۲ نشان داده شده است از زیر پی به طرف داخل باید مطابق با شرایط زیر باشد :

 ـ تراکم خاک زیر کف باید به گونه‏ای باشد که فشار وارد از کف را به نحو مطلوبی تحمل کند .

 ـ سطح کف باید از بتون تراز ( مگر ) پوشیده شود .

 ـ عایق رطوبتی ـ موارد مندرج در بند ۵ ـ ۶ ـ ۱ در مورد کف سردخانه رعایت گردد .

 ـ عایق حرارتی ـ موارد مندرج در بند ۵ ـ ۶ ـ ۲ در مورد کف سردخانه رعایت گردد .

 ـ لایه بتون مسلح با ضخامت حداقل ۱۵ سانتی متر که ۳۵۰ ـ ۳۰۰ کیلوگرم سیمان در متر مکعب بتن داشته باشد . سطح تمام شده بتون باید صاف باشد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۴ ـ دیوار سردخانه ـ برای دیوارهای سردخانه با توجه به نوع اسکلت ساختمانی بکار رفته می‏توان از دیواره عایقی پیش ساخته استفاده نمود .  در صورت استفاده از اسکلت با مصالح ساختمانی برای عایق کاری آن می‏توان طبق شکل شماره ۳ عمل کرد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۴ ـ ۱ ـ برش عرضی دیوار سردخانه از بیرون به داخل از بخش‏های زیر تشکیل می‏گردد :

 ـ در صورتی که دیوار به علت صاف نبودن به اندود سیمانی نیاز داشته باشد اندود سیمانی شود .

 ـ موارد مندرج در بند ۵ ـ ۶ ـ ۱ در مورد عایق رطوبتی دیوار سردخانه رعایت گردد .

 ـ موارد مندرج در بند ۵ ـ ۶ ـ ۲ در مورد عایق حرارتی دیوار سردخانه رعایت گردد .

 یادآوری ۱ ـ جدار نهایی و تمام شده ممکن است از نوع رابیتس ۱۶ و اندود سیمانی ورق‏های قلع اندود , ورق‏های آلومینیومی , فولاد زنگ نزن و غیره باشد .

 یادآوری ۲ ـ با توجه به بندهای ۳ ـ ۶ و ۵ ـ ۴ ـ ۱ فاصله نگهدار با ارتفاع مناسب باید در نظر گرفته شود .  یک نمونه بتونی آن در شکل شماره ۳ نشان داده شده است .

 ۵ ـ ۶ ـ ۵ ـ سقف سردخانه ـ پوشش سقف سردخانه ممکن است یکی از دو نوع زیر باشد :

 ـ سقف تخت

 ـ سقف شیب دار

 ۵ ـ ۶ ـ ۵ ـ ۱ ـ سقف تخت ـ در مورد سقف تخت نکات زیر از بیرون به داخل سردخانه باید رعایت شود :

 ـ بعد از پایان پوشش سازه‏ای سقف سطح صافی برای عایق کاری ایجاد گردد .  این عمل در مورد پوشش‏های تیر آهن یا تیرهای بتونی با مصالح بنایی ممکن است با اندود سیمانی انجام شود .

 ـ موارد مندرج در بند ۵ ـ ۶ ـ ۱ در مورد عایق رطوبتی سقف سردخانه رعایت گردد .

 ـ موارد مندرج در بند ۵ ـ ۶ ـ ۲ در مورد عایق حرارتی سقف سردخانه رعایت گردد مطالب  بند ۵ ـ ۶ ـ ۴ ـ ۱ مربوط به عایق حرارتی در اینجا نیز صادق است .

 ۵ ـ ۶ ـ ۵ ـ ۲ ـ سقف شیب‏دار ـ این نوع سقف خود از دو سقف اصلی و کاذب تشکیل شده است .  پوشش سقف اصلی برابر با نوع اسکلت بکار رفته با بهره جویی از آئین نامه مربوطه اجرا می‏شود و برای نصب سقف کاذب از شبکه‏های فلزی , چوبی و غیره می‏توان استفاده نمود .  این شبکه‏ها باید با توجه به مقاومت و تبادل حرارتی آن طرح و ساخته شود .  پوشش سقف کاذب طبق شکل شماره ۴ از بیرون به داخل تشکیل شده است از :

 ـ عایق رطوبتی

 ـ عایق حرارتی

 ـ جدار نهایی

 یادآوری ۱ ـ در صورتی که در سردخانه سقف کاذب وجود داشته باشد .  تهویه فضای بالای سقف کاذب ( فضای بین سقف اصلی و کاذب ) برای جلوگیری از تقطیر آب و کاهش دما ضروری است .

 یادآوری ۲ ـ در پوشش سقف سردخانه می‏توان از پانل‏های پیش ساخته بهره جویی نمود بهر صورت این نوع سقف باید شرایط فنی لازم را از نظر مقاومت‏های سازه‏ای , حرارتی و رطوبتی دارا باشد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ در سردخانه ـ در سردخانه بایر مناسب با حجم آن , نوع کالایی که نگهداری می‏شود و روش حمل و نقل باشد .  درهای سردخانه باید ویژگی‏های زیر را دارا باشد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۱ ـ از موادی ساخته شود که محل مناسبی برای رشد و نمو میکرو ارگانیسم‏ها , حشرات و غیره نباشد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۲ ـ در و چهار چوب هر دو باید هوابندی شده باشد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۳ ـ بدنه در باید دارای عایق حرارتی باشد روکش محافظ رطوبت داشته باشد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۴ ـ بهتر است در سالن‏های نگهداری که ورود و خروج کالا در آن زیاد است با فرمان خودکار باز و بسته شود ولی باید بتوان با دست نیز در را باز بسته نمود .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۵ ـ جلوی در سردخانه باید حفاظ مناسب باشد که هنگام ورود و خروج کالا درها آسیبی نبیند .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۶ ـ درهای سردخانه از درون و برون قابل باز شدن باشد حتی در مواقعی که از بیرون قفل شده باشند .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۷ ـ در سالن‏های نگهداری زیر صفر پیش بینی لازم برای جلوگیری از یخ زدگی بین در و چهار چوب آن باید به عمل آید .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۸ ـ در سالن‏های نگهداری که ورود و خروج کالا در آن زیاد باشد نباید مستقیمأ به محیط بیرون از سردخانه باز شود و ضروری است در صورت نداشتن راهروی ارتباطی فضایی بسته در جلوی در تعبیه گردد .

 ۵ ـ ۶ ـ ۶ ـ ۹ ـ در سالن‏هایی که در آن‏ها مدت زیادی باز می‏ماند بهتر است پرده هوا در جلوی در تعبیه نمود .  پیشنهاد می‏گردد پرده هوا در بیرون از سالن بالای در کار گذاشته شود . ضمنأ به جای پرده هوا می‏توان از پرده یا در پلاستیکی بعد از در سالن بهره جویی نمود .

 ۵ ـ ۶ ـ ۷ ـ دریچه هواکش ـ پیش بینی محل نصب هواکش برای تهویه سالن‏های نگهداری بالای صفر سفارش می‏شود .

 

 

 

 

۶٫ تجهیزات و مواد

 ۶ ـ ۱ ـ تجهیزات و مواد تولید و توزیع سرما ـ تجهیزات و مواد تولید و توزیع سرما عبارتند از :

 ـ کمپرسور

 ـ کندانسور

 ـ تبخیر کننده

 ـ مخزن شاره سرمازا

 ـ مخزن جدا کننده ( در سیستم آمونیاکی )

 ـ پمپ‏ها

 ـ شیرها

 ـ کنترل‏ها

 ـ لوله‏ها

 ـ شاره‏های سرمازا

 یادآوری ۱ ـ این تجهیزات باید برای حداکثر بار سرمایی سردخانه ۱۷ طرح , محاسبه و انتخاب شود .

 یادآوری ۲ ـ از این تجهیزات به دو گونه سیستم مرکزی و سیستم تک واحدی برای تولید سرما بهره جویی می‏گردد .

 ۶ ـ ۱ ـ ۱ ـ کمپرسور ـ رایج‏ترین روش تولید سرما در سردخانه‏های مواد خوراکی استفاده از کمپرسور است .  شمار و توان سرمازایی کمپرسورها باید با توجه به بار سرمایی ناشی از بهره جویی از بیشترین حجم مفید سردخانه در نظر گرفته شود .  این دستگاه‏ها دارای انواع مختلفی می‏باشند و با توجه به پیشرفت‏های کنونی در زمینه تولید کمپرسورها برای بهره جویی از کارآیی افزون‏تر با رعایت صرفه اقتصادی توصیه می‏شود از تعداد کمتری کمپرسور با توان سرما دهی بیشتر بهره‏گیری کرد .  ۱۸ توان سرمازایی یکی از کمپرسورها باید مناسب با کمترین بار سرمایی باشد .

 ۶ ـ ۱ ـ ۲ ـ کندانسور ـ این دستگاه باید دارای ظرفیتی باشد تا حداکثر بار سرمایی و بار ناشی از توان جذب شده از الکتروموتور کمپرسورها را در بحرانی‏ترین شرایط اقلیمی جبران کند .

 ۶ ـ ۱ ـ ۳ ـ تبخیر کننده ـ این دستگاه باید به گونه‏ای انتخاب گردد که اختلاف دمای شاره سرمازای درون کوئل تبخیر کننده با دمای مناسب سالن نگهداری برای حفظ دمه نسبی آن با جدول شماره ۵ منطبق باشد .

 ارقام جدول فوق برای کالاهای بدون بسته بندی می‏باشد و در مورد کالاهای بسته بندی شده که بسته بندی آنها در برابر از دست دادن رطوبت مقاوم است , اختلاف دمای ۱۴ تا ۹ درجه سلسیوس قابل قبول است .  جا و شمار تبخیر کننده‏ها در هر سالن باید به گونه‏ای تعیین گردد که اولا رانش هوا به دورترین کالاها رسیده و اختلاف دما در نقاط مختلف سالن از حد تعیین شده بیشتر نگردد . در مورد سیستم هوای ساکن و کالاهایی که برای نگهداری نیاز به گردش هوا ندارند , مسئله رانش هوا منتفی است .

 یادآوری ۱ ـ فاصله بین پره‏های ۱۹ کوئل تبخیر کننده در شرایط دمای صفر حداقل ۶ میلی متر و در دمای زیر صفر حداقل ۸ میلی متر تعیین گردد .

 یادآوری ۲ ـ سرعت هوایی که از روی کوئل تبخیر کننده عبور داده می‏شود باید حداقل ۲/۵ متر در ثانیه و حداکثر ۵ متر در ثانیه باشد در تونل‏های انجماد سرعت هوای عبوری می‏تواند حداکثر ۱۰ متر در ثانیه باشد .

 یادآوری ۳ ـ در مورد کالاهایی که آب آن‏ها حتی المقدور باید حفظ گردد و مدت نگهداری آن‏ها نیز طولانی می‏باشد سرعت هوای عبوری حداکثر باید ۱/۵ متر در ثانیه باشد و در سالن‏های بالای صفر مخصوص نگهداری میوه حجم جابجایی هوا به گونه‏ای باشد که حداقل ۳۰ برابر حجم سالن نگهداری هوای سرد در هر ساعت در اطراف ستون‏های جعبه میوه گردش داده شود .

 یادآوری ۴ ـ سفارش می‏شود بادزن‏هایی با موتورهای دو سرعته در تبخیر کننده‏ها برای تغییر سرعت گردش هوای سرد در نظر گرفته شود .

 یادآوری ۵ ـ در زیر تبخیر کننده‏ها سینی مخصوص جمع آوری آب باید نصب گردد و آب طشتک با لوله‏ای که شیب کافی داشته باشد به بیرون از سالن هدایت گردد .  در سالن‏های با دمای زیر صفر سینی و لوله تخلیه باید دارای المان حرارتی باشد و ضمنأ ادامه لوله‏های تخلیه در بیرون از سالن دارای سیفون بوده و شیب مناسب داشته باشد .

 یادآوری ۶ ـ در مواردی که برفک زدایی با فرمان خودکار عمل می‏کند باید وسایل خودکار مذکور با فرمان دستی نیز قابل کنترل باشد .

 ۶ ـ ۱ ـ ۴ ـ مخزن شماره سرمازا ـ مخزن شاره سرمازا باید برای فشاری که به آن وارد می‏آید مناسب باشد و با فشار معادل ۱/۵ برابر فشار کار آزمایش شده باشد و برای آسانی در نگهداری و تعمیرات سردخانه مجموع گنجایش مخازن حداقل باید ۱۲۰ درصد حجم کل شاره سرمازا در سیستم باشد .

 یادآوری ـ نصب وسیله مناسب نمایش سطح شاره سرمازا در مخزن‏های با گنجایش بیش از ۳۰۰ لیتر ضروری است .

 ۶ ـ ۱ ـ ۵ ـ مخزن جداکننده ـ این مخزن باید برای تحمل ۱/۵ برابر بیشترین فشاری که به آن وارد می‏آید مناسب باشد ( حداقل ۲۲ اتمسفر .)

 ۶ ـ ۱ ـ ۶ ـ بمب‏ها ـ دبی پمپ ( در مورد سرمازای آمونیاک ) باید ۴ ـ ۳ برابر دبی شاره سرمازای مورد نیاز باشد .

 ۶ ـ ۱ ـ ۷ ـ شیرها ـ شیرها باید جایی نصب شوند که به آسانی در دسترس باشند و در مورد سیستم سرمازای آمونیاکی , شیرهای مربوط به تبخیر کننده حتی المقدور بیرون از سالن نگهداری نصب گردد .

 ۶ ـ ۱ ـ ۸ ـ کنترل‏ها ـ به بند ۷ ـ ۲ ایمنی تجهیزات مراجعه شود .

 ۶ ـ ۱ ـ ۹ ـ لوله‏ها ـ در طرح , محاسبه و اجرای شبکه لوله کشی شاره سرمازا نکات زیر باید مورد توجه قرار گیرد :

 ۶ ـ ۱ ـ ۹ ـ ۱ ـ جنس لوله‏ها باید به گونه‏ای باشد که شاره سرمازا باعث خوردگی آن نگردد .

 ۶ ـ ۱ ـ ۹ ـ ۲ ـ به منظور کاهش طول لوله کشی و مقدار شاره سرمازا و افت فشار , لوله کشی حتی المقدور باید کوتاه و مستقیم باشد .

 ۶ ـ ۱ ـ ۹ ـ ۳ ـ لوله‏ها باید از آسیب‏های مکانیکی و صدمات ناشی از شرایط جوی ( خوردگی , زنگ زدگی ) محافظت شوند .

 ۶ ـ ۱ ـ ۹ ـ ۴ ـ لوله‏ها نباید مانع عبور و مرور باشند و نصب آن‏ها به گونه‏ای باشد که مانع بازدید و تعمیر کمپرسورها و سایر تجهیزات نگردد .

 ۶ ـ ۱ ـ ۹ ـ ۵ ـ برای نگهداری لوله‏ها باید در فاصله‏های مناسب از بست و آویز یا تکیه گاه استفاده نمود .

 ۶ ـ ۱ ـ ۹ ـ ۶ ـ در مواردی که احتمال تشکیل شبنم روی لوله‏ها وجود دارد باید آن را با عایق رطوبتی نیز پوشاند .

 ۶ ـ ۱ ـ ۱۰ ـ شاره‏های سرمازا ۲۰شاره‏های سرمازایی که امروزه برای جذب گرما و تولید سرما در سردخانه‏ها به کار می‏روند عبارتند از :

 ۶ ـ ۱ ـ ۱۰ ـ ۱ ـ آمونیاک

 ۶ ـ ۱ ـ ۱۰ ـ ۲ ـ انواع مجاز فرئون

 ۶ ـ ۱ ـ ۱۰ ـ ۳ ـ شاره‏های جدید

 ۶ ـ ۲ ـ تجهیزات برقی

 ۶ ـ ۲ ـ ۱ ـ در صورتی که سردخانه به شبکه عمومی برق متصل نباشد و خود دارای نیروگاه مستقل باشد بهتر است سیستم موتوری نیروگاه به گونه‏ای انتخاب شود که با دور کم کار کند .

 ۶ ـ ۲ ـ ۲ ـ کابل کشی قدرت و کنترل باید جدا از هم کشیده شوند .

 ۶ ـ ۲ ـ ۳ ـ در سالن‏های نگهداری چراغ‏های روشنایی و کلیدهای قطع و وصل آن باید از نوع ضد رطوبت بوده و برای شرایط کار سالن‏های مزبور مناسب باشد , سفارش می‏گردد یک چراغ جهت نشان دادن یا خاموش بودن چراغ‏های داخل سالن بیرون از آن بالای در نصب شود , همین طور چراغی به منظور تأمین حداقل دید به لحاظ خروج اضطراری در محل در به طور دائم در سالن نگهداری روشن باشد .

 ۶ ـ ۲ ـ ۴ ـ در سالن نگهداری پریز , فیوز و جعبه تقسیم حتی الامکان نباید نصب گردد , در صورت ضرورت از جعبه تقسیم , پریز و فیوز ضد رطوبت بهره جویی شود .

 ۶ ـ ۲ ـ ۵ ـ برای هر یک از دستگاه‏های مصرف کننده برق در داخل سالن‏های نگهداری باید رشته کابل مستقل و بدون نوار چسب و حتی الامکان به طور یکسره از تابلوی مخصوص واقع در خارج و در کنار در آن کشیده شود و روی تابلوی مزبور کلید قطع و وصل و فیوزهای مستقل برای هر یک از مصرف کننده‏ها نصب گردد .

 ۶ ـ ۲ ـ ۶ ـ کلید تابلوهای سردخانه , وسایل برقی و بدنه فلزی ساختمان سردخانه باید به گونه‏ای مناسب اتصال زمین داشته باشد .  به این منظور ضروری است شبکه اتصال زمین مناسب در نظر گرفته شود .

 ۶ ـ ۲ ـ ۷ ـ موتور بادزن‏ها و سایر لوازم برقی که داخل سالن نگهداری نصب می‏گردد باید از نوع ضد رطوبت یا حداقل ۲۱IP54 و مناسب با شرایط سالن باشند .

 ۶ ـ ۲ ـ ۸ ـ حفاظت‏های لازم جهت جلوگیری از آسیب‏های فیزیکی کابل‏ها به عمل آید .

 ۶ ـ ۳ ـ تجهیزات ترابری ـ تجهیزات ترابری که در داخل سردخانه مورد بهره برداری قرار می‏گیرد به طور کلی عبارتند از :

 ـ لیفت تراک

 ـ نقاله

 ـ پالت تراک۲۲

 ۶ ـ ۴ ـ سایر تجهیزات

 ۶ ـ ۴ ـ ۱ ـ تجهیزات نم زن ـ این تجهیزات در سالن‏های نگهداری با دمای بالای صفری که کالای مورد نگهداری نیاز به رطوبت دارد نصب می‏گردد و ضروری است که به طور خودکار عمل کند ولی دارای کنترل دستی نیز باشد .

 ۶ ـ ۴ ـ ۲ ـ تجهیزات تعیین دما ـ این تجهیزات شامل : ثبات دما ( نصب شده در تابلوی کنترل اصلی ,) دماسنج سوندی ( از نوع تیغه‏ای و سوزنی ,) دماسنج رقمی و عقربه‏ای می‏باشد که باید در سالن‏های نگهداری در کنار در ورودی سالن‏ها نصب گردد .

 ۶ ـ ۴ ـ ۳ ـ تجهیزات تعیین دمه ـ این تجهیزات شامل : ثبات دمه نسبی ( نصب شده در کنترل اصلی ,) دمه سنج رقمی و عقربه‏ای که باید در سالن‏های نگهداری در کنار در ورودی سالن‏ها نصب گردد .

 ۶ ـ ۴ ـ ۴ ـ سختی گیر

 ۶ ـ ۴ ـ ۵ ـ دستگاه متعادل کننده فشار هوا ـ این دستگاه در داخل سالن‏های نگهداری روی دیوار نصب می‏گردد و عمل آن جلوگیری از ایجاد خلأ نسبی می‏باشد . ۶ ـ ۴ ـ ۶ ـ هواکش

 ۶ ـ ۵ ـ تجهیزات و مواد یدکی

 ۶ ـ ۵ ـ ۱ ـ کمپرسور یدک

 ـ کمپرسور یدکی در سیستم مرکزی به صورت نصب شده ضروری است .  در صورتی که کمپرسورهای اصلی در مدار ۵ واحد و یا کمتر باشد یک واحد کمپرسور معادل بزرگترین گنجایش آن‏ها باید نصب باشد در صورتی که تعداد کمپرسورهای سیستم از پنج واحد بیشتر و از ده واحد کمتر باشد بهتر است دو واحد با بیشترین گنجایش دو کمپرسور متفاوت سیستم نصب باشد و به مدار یا مدارهای توزیع سرما با کلیه شیرهای قطع و وصل متصل شده باشد .

 ـ کمپرسور یدکی در سیستم تک واحدی بر حسب تعداد واحدهای اصلی مشابه نصب شده مطابق با جدول شماره ۶ در انبار تجهیزات یدکی موجود باشد و در این سیستم کمپرسورهای یدکی به صورت نصب شده ضروری نیست .

 ۶ ـ ۵ ـ ۲ ـ الکتروموتور یدک ـ وجود الکتروموتور یدک به شمار کافی در انبار تجهیزات یدکی ضروری است .

 ۶ ـ ۵ ـ ۳ ـ وجود پروانه بادزن به شمار کافی در انبار تجهیزات ضروری است .

 ۶ ـ ۵ ـ ۴ ـ پمپ آب یدک ـ حداقل یک پمپ آب یدکی با گنجایشی برابر بیشترین گنجایش پمپ‏های نصب شده به وسیله شیرها به مدار متصل باشد .

 ۶ ـ ۵ ـ ۵ ـ پمپ سرمازای یدک ـ حداقل یک پمپ سرمازای یدکی با گنجایشی برابر با بیشترین گنجایش پمپ‏های نصب شده به وسیله شیرهای مربوط به مدار متصل باشد .

 ۶ ـ ۵ ـ ۶ ـ نیروگاه یدک

 ۶ ـ ۵ ـ ۶ ـ ۱ ـ نیروگاه یدک در سردخانه‏ای که به شبکه عمومی برق متصل نباشد به شرح زیر است :

 ـ دو دستگاه نیروگاه برق هر یک صد درصد بار دائم همزمان مورد نیاز .

 ـ سه دستگاه نیروگاه برق هر یک پنجاه درصد بار دائم همزمان مورد نیاز .

 ـ چهار دستگاه نیروگاه برق هر یک چهل درصد بار دائم همزمان مورد نیاز .

 ۶ ـ ۵ ـ ۶ ـ ۲ ـ نیروگاه یدک در سردخانه‏ای که نیروی برق مورد نیاز خود را از شبکه عمومی تأمین نماید باید نیروگاه برق یدکی با قدرت صد در صد بار دائم همزمان آماده کار داشته باشد .

 یادآوری : قدرت نیروگاه دربار دائم با توجه به شرایط اقلیمی منطقه ( فشار ـ دما ) می‏باشد .

  ۷ ـ ایمنی

 ۷ ـ ۱ ـ ایمنی ساختمان

 ۷ ـ ۱ ـ ۱ ـ توصیه می‏شود با توجه به محل و بنای سردخانه سیستم برق گیر حفاظتی ( اتصال به زمین ) پیش بینی گردد .

 ۷ ـ ۱ ـ ۲ ـ اطاق شارژ باطری از سالن‏های نگهداری جدا بوده و دارای تهویه مناسب باشد .

 ۷ ـ ۱ ـ ۳ ـ در صورتی که برای دفع فاضلاب از چاه معمولی و یا آبکش بهره جویی می‏شود دقت لازم در مورد جلوگیری از آلودگی چاه‏های آب مجاور انجام گیرد .

 ۷ ـ ۲ ـ ایمنی تجهیزات

 ۷ ـ ۲ ـ ۱ ـ کلیه تجهیزات نصب شده در فضای باز باید نسبت به شرایط اقلیمی منطقه مقاومت کافی داشته باشد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۲ ـ برای جلوگیری از قطع جریان روغن به قسمت‏های متحرک کمپرسور نصب تجهیزات خودکار کنترل فشار روغن ضروری است .

 ۷ ـ ۲ ـ ۳ ـ نصب تجهیزات قطع کننده فشار بالا به سر سیلندر کمپرسور در جایی که سازنده تعیین کرده است ضروری می‏باشد و باید قبل از شیر خروجی کمپرسور قرار گیرد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۴ ـ در مسیر جریان آب به کمپرسور باید تجهیزات سنجش خودکار جریان آب ۲۳ نصب شود تا در صورتی که جریان آب قطع گردد کمپرسور به طوری خودکار متوقف شود .

 ۷ ـ ۲ ـ ۵ ـ در مواردی که برای آب کردن یخ و برفک تجهیزات تبخیر کننده‏ها از نیروی برق استفاده می‏شود ضروری است پایان برفک زدایی به وسیله ترموستات که در جای مناسبی روی کوئل نصب شده است با یک کلید حساس به فشار انجام شود .

 ۷ ـ ۲ ـ ۶ ـ مخزن‏های جدا کننده علاوه بر نصب وسیله مناسب نمایش سطح سرمازا باید به تنظیم کننده سطح نرمال شاره سرمازا و تنظیم کننده سطح حداقل و حداکثر شاره سرمازا مجهز باشد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۷ ـ در سیستم‏هایی که از پمپ برای فرستادن شاره سرمازا بهره جویی می‏شود پیش بینی کنترل‏های حفاظت پمپ ضروری است .

 ۷ ـ ۲ ـ ۸ ـ بهره جویی از شیر اطمینان دوبل ۲۴ در مخزن‏های سرمازایی مایع , مخزن‏های جدا کننده و در سیستم‏های فاقد مخزن سرمازای مایع آمونیاک در روی کندانسور ضروری است .  شیر اطمینان باید مجهز به لوله تخلیه در فضای باز و در ارتفاع بالا تراز سقف ساختمان باشد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۹ ـ نصب شیرهای قطع و وصل در جای ورود و خروج لوله‏ها به تجهیزات تولید و توزیع سرما مانند کمپرسور و کندانسور ضروری است و نیز در لوله کشی‏های طولانی نصب شیرهای قطع و وصل در فاصله‏های معین سفارش می‏گردد تا در صورت نشست و لزوم تعمیر بتوان قسمت مورد نیاز را از سیستم جدا نمود .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۰ ـ قبل از شیرهای کنترل باید یک عدد صافی که دسترسی به آن بدون پیاده کردن شیر کنترل امکان‏پذیر باشد نصب گردد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۱ ـ لوله برگشت ( مکش ) کمپرسور باید عایق کاری گردد .  لوله‏های رفت سرمازا از کمپرسور نباید عایقکاری شوند مگر این که مسیر لوله کشی به گونه‏ای باشد که احتمال سوختن افراد را در پی داشته باشد .  همچنین سفارش می‏گردد در مواردی که از گاز داغ برای برفک زدایی بهره جویی می‏گردد لوله کشی مربوطه عایقکاری گردد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۲ ـ از به وجود آمدن پل‏های حرارتی بین لوله و محیط بیرون باید جلوگیری نمود .  بست‏ها و آویزها نباید با لوله برگشت تماس نباید با لوله برگشت تماس مستقیم داشته باشند بلکه باید تماس آن‏ها را با لوله توسط عایق صورت گیرد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۳ ـ در موقع نصب لوله‏ها , درون آن‏ها باید از مواد خارجی تمیز شده باشد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۴ ـ پیش بینی لازم برای جلوگیری از انتقال ارتعاشات تجهیزات به شبکه لوله کشی به عمل آید .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۵ ـ کلیه لوله‏ها با توجه به حالت سرمازای داخل آن ( بخار , مایع , گاز داغ ) متناسبأ , رنگ‏آمیزی یا با نوارهای رنگی مشخص گردند .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۶ ـ در موتور خانه ( محل مخزن‏ها و محل‏های مورد نیاز دیگر برای تخلیه سرمازاهای قابل اشتعال ,) باید از تجهیزات تهویه که در حین کار تولید جرقه نکند ( موتور بسته ) بهره جویی گردد .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۷ ـ نصب سیستم تشخیص نشت شاره سرمازا و اعلام آن در هر یک از سالن‏های نگهداری ضروری است .

 ۷ ـ ۲ ـ ۱۸ ـ کلیه قسمت‏های متحرک ( چرخ طیار , پروانه‏ها و تسمه‏ها ) همچنین پله‏ها و پاگرد طبقات باید دارای حفاظ باشد .

 ۷ ـ ۳ ـ ایمنی در پیشگیری از آتش سوزی

 ۷ ـ ۳ ـ ۱ ـ لازم است در هر سردخانه بسته به موقعیت , وسعت و نوع سرمازای مصرفی با نظر کارشناسان سازمان آتش نشانی پایگاه آتش نشانی تأسیس , تجهیزات مناسب نصب و مواد خاموش کن ( پودر خشک , یا دی اکسید کربن یا مواد کف ساز ) به میزان مناسب تهیه و در محل‏های مناسب در دسترس باشد .

 ۷ ـ ۳ ـ ۲ ـ در هر سردخانه برای مبارزه با آتش غیر از تجهیزات پیشگیری بالا لوله کشی آب نیز باید تعبیه گردد .

 ۷ ـ ۳ ـ ۳ ـ لوله کشی آب آتش نشانی باید مجهز به تعداد مناسب قرقره شیلنگ در راهروی ارتباطی ( در جاهای بالای صفر درجه ) باشد به گونه‏ای که بتوان از دو نقطه با آتش مبارزه نمود .

 ۷ ـ ۴ ـ ایمنی کارکنان

 ۷ ـ ۴ ـ ۱ ـ در هر سردخانه حداقل دو دستگاه سیلندر هوای فشرده با ماسک برای تنفس افراد با گنجایش حداقل هر یک ۳ ربع ساعت کار باید موجود باشد و نیز ماسک , حفاظ چشم , لباس و دستکش مخصوص ( ضد آب ) به تعداد مناسب ضروری است .

 ۷ – ۴ – ۲ – در هر سردخانه وجود لباسهای حفاظتی شامل لباس گرم , دستکش و کلاه پشمی , کفش و کلاه ایمنی به تعداد کارکنان سالنهای نگهداری ضروری است .

 ۷ ـ ۴ ـ ۳ ـ لازم است پلاک‏ها و گوشی‏های مناسب برای حفاظت سیستم شنوایی افرادی که در معرض صدای بیش از حد مجاز ۲۵ هستند به تعداد مناسب تهیه گردد .

 ۷ ـ ۴ ـ ۴ ـ در داخل کلیه سالن‏های نگهداری آژیرهای اعلام خطر که در فضای تاریک به خوبی دیده شود و آماده کار باشد نصب گردد تا هرگاه به عللی شخص داخل سالن نیاز به کمک داشته باشد بتواند آژیر خطر را به صدا در آورد , در ضمن چراغ قرمزی نیز بالای در سالن‏ها و روی تابلو در محلی که معمولا تحت مراقبت خدمه سردخانه است روشن شود و شماره اطاقی که آژیر آن به صدا در آمده است مشخص گردد سیستم اعلام خطر باید با برق و باطری کار کند .

 ۷ ـ ۴ ـ ۵ ـ روشنایی اضطراری برای نشان دادن راه‏های خروجی ضروری است و این سیستم باید به صورت خودکار بعد از قطع جریان برق با باطری روشن گردد .

 ۷ ـ ۴ ـ ۶ ـ در سردخانه‏هایی که از انواع گازها مثل دود گوگرد برای جلوگیری از رشد قارچ در انگور بهره جویی می‏شود پتوی گرم و محل استراحت با شرایط جوی مناسب باید پیش بینی گردد و همچنین شیرهای مخصوص شستشوی دهان , گوش و بینی و موادی مانند اسید بوریک و سایر وسایل بهداشتی و کمک‏های اولیه در نظر گرفته شود .

 ۷ ـ ۴ ـ ۷ ـ کارکنان حتی المقدور به تنهایی از کار کردن در هر سالن نگهداری خود داری نمایند و قبل از قفل کردن در هر سالن باید اطمینان حاصل کنند که شخصی در سالن باقی نمانده است .

 ۷ ـ ۴ ـ ۸ ـ کارکنان در سردخانه‏هایی با مواد خوراکی سر و کار دارند باید دارای کارت معتبر گواهی سلامت ( کارت معاینه بهداشتی ) از سازمان‏های صلاحیت دار باشند .  و این کارت به طور دوره‏ای تجدید شود .

 ۷ ـ ۵ ـ ایمنی کالا

 ۷ ـ ۵ ـ ۱ ـ سفارش می‏شود یک حوضچه مورب بلافاصله پس از در ورودی اصلی سردخانه تولیدی ساخته شود و این حوضچه باید با یک ماده گندزدا پر شود تا چرخ‏های وسائط نقلیه هنگام عبور از آن گندزدایی گردد .

 ۷ ـ ۵ ـ ۲ ـ در سردخانه‏های توزیعی و مبادی ورودی حداقل هر شش ماه یک بار و در سایر انواع سردخانه‏ها پس از هر بار تخلیه کامل , هر سالن شستشو و گندزدایی گردد .

 ۷ ـ ۵ ـ ۳ ـ چیدن کالا در سردخانه با توجه به آئین کار شماره ۳۳۹۹ ایران ( روش چیدن کالا در سردخانه مواد خوراکی ) انجام گیرد .

 ۷ ـ ۵ ـ ۴ ـ هر سردخانه باید دارای مسئول کنترل کیفیت بوده و تحصیلات و تخصص این فرد بسته به نوع سردخانه می‏باشد صلاحیت این فرد یا افراد برای احراز این سمت طبق قانون باید مورد تأیید مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران باشد .

 ۷ ـ ۵ ـ ۵ ـ آب مصرفی سردخانه‏ها برای آشامیدن باید با استاندارد شماره ۱۰۵۳ ایران ( ویژگی‏های آب آشامیدنی ) مطابقت داشته باشد .

 ۷ ـ ۵ ـ ۶ ـ فاضلاب یا پس آب سردخانه‏ها باید در شرایط محفوظ و بهداشتی دفع گردد .

 ۷ ـ ۵ ـ ۷ ـ از ورود جریان فاضلاب سردخانه‏ها بدون انجام عمل تصفیه به رودخانه‏ها خودداری شود .

 ۷ ـ ۵ ـ ۸ ـ برای جلوگیری از حشرات در محوطه سردخانه و اطراف باید طبق سفارش مراجع دارای صلاحیت عمل شود .

۱- در بعضی از سردخانه‏ها علاوه بر نگهداری کالا بعضی از فرآیندها و عملیات مربوط به مواد خوراکی مانند انجماد, جور کردن , قطعه کردن , فیله کردن و نظایر آن نیز می‏تواند انجام گیرد .  فضاهایی که در بعضی از سردخانه‏ها علاوه بر موارد فوق می‏باشد جزو حجم مفید به حساب نمی‏آید

۲- lift truck

۳- Crystalization

۴- برای اطلاع بیشتر در مورد فرآیند انجماد و جنبه‏های مختلف آن می‏توان به استانداردها و آیین کارهای مربوطه مراجعه کرد

۵- Blockage

۶- Maigre واژه‏ای فرانسوی بوده و به معنای (( ضعیف )) می‏باشد

۷- Generator

۸- Refrigerant

۹- Compressor

۱۰- Condensor

۱۱- Evaporator

۱۲- Reciever

۱۳- Separator

۱۴- Controls

۱۵- دیواره عایق پیش ساخته که به آن پانل ساندویچی Prefabricated sandwich panel نیز گفته می‏شود . عبارت است از : دو لایه خارجی که معمولا فلزی بوده و داخل آن با دو لایه عایق حرارتی ( معمولا پلی ارتان ) پر شده است

۱۶-Rabits

۱۷- به آیین کار شماره ۲۷۳۰ ایران (( محاسبه بار سرمایی سردخانه مواد خوراکی )) مراجعه شود

۱۸- کمپرسورهای تازه از نوع مارپیچی (screw) می‏باشد به گونه‏ای که با اشغال فضای کم تولید سرمای بیشتری می‏نماید

۱۹- Fins

۲۰- شاره‏های سرمازا باید از انواعی باشند که به لایه اوزون آتمسفر و محیط زیست آسیبی وارد نیاورند

۲۱- ۵۴ Isolation Protection ـ درجه حفاظت سیم پیچی الکتروموتورها را مشخص می‏کند

۲۲- Pallet truck عبارت است از وسایل ترابری که در دو نوع با نیروی محرکه برقی و غیر برقی است

۲۳- Flow switch

۲۴- Dual relief valve

۲۵- ۸۵ دسی بل آ (db(A)) برای یک نوبت هشت ساعته

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *